|
Kennis en expertise over leren, opleiden en professionaliseren van docenten
|
|
|
|
Samenvatting
Invoering van competentiegericht onderwijs (CGO) staat of valt met docenten die op een gemotiveerde, doordachte manier invulling weten te geven aan het 'nieuwe leren'. En wat ligt dan meer voor de hand dan die docenten zelf eerst aan dat cgo te laten wennen?
Op het Radiuscollege, de techniekpoot van ROC West-Brabant gaan onderwijsmedewerkers één dag per week zélf naar school, naar de 'Radius Academie'.
Helemaal volgens de competentiegerichte principes van leren/ doen/ reflecteren, ontwikkelen de docenten innovatieve onderwijsprogramma's en maken zich de nieuwe docentenrollen die passen bij CGO eigen.
(Onderzoeks)opzet
Opzet
Een traject duurt ongeveer 2 jaar. In deze tijd wordt het hele onderwijsteam één dag per week uitgeroosterd van lessen. Tijdens deze dag zijn de onderwijsmedewerkers collectief bezig met het maken van een omslag naar competentiegericht onderwijs.
De academiedag voor de docent ziet er hetzelfde uit als een competentiegerichte schooldag voor studenten. Dat wil zeggen eerst een opstartuurtje waarin wordt besproken wat er die dag gedaan wordt, daarna aan de slag met het ontwikkelen van onderwijs, vaardigheidstrainingen, projectopdrachten en toetsinstrumenten. De dag wordt afgesloten met een reflectie.
Het traject is opgebouwd volgens een vast didactisch model dat bestaat uit 3 fasen:
1. Betekenisgericht (probleemgestuurd)
2. Toepassingsgericht ( projectgestuurd)
3. Veranderingsgericht (procesgestuurd)
Betekenisgericht
De eerste fase bestaat uit het ervaren en ontdekken. De docenten krijgen scholingspakketten aangeboden en worden voor een aantal problemen geplaatst, bijvoorbeeld 'wat is nieuw leren?' Maar ze worden ook gestimuleerd om eens bij andere teams te gaan kijken, die het al doen. In deze fase gaan de docenten op zoek naar antwoorden op vragen als: Wat houdt die nieuwe aanpak in? Wat staat er in de nieuwe kwalificatiestructuur? Hoe ervaren studenten het huidige onderwijs?
Toepassingsgericht
Geleidelijk aan stappen de medewerkers over naar fase 2 waarin ze een eigen curriculum en eigen onderwijsprogramma's gaan ontwikkelen.
"De didactische vorm staat vast, namelijk competentiegericht onderwijs, maar de inhoud is geheel en al zaak van de docent. Dit was zo en dat is zo."
Ook fase 2 bevat scholingspakketten. Docenten worden geschoold in curriculumontwikkeling en in het schrijven van taken. Eerst door middel van het uitproberen wat het is. Centraal staat: wat maken studenten mee als ze zo'n casus van een docent bespreken? Pas als de docenten zelf ervaren hebben hoe het voelt om zo een opdracht uit te voeren gaan zij zelf (collectief) aan de slag met het schrijven van een casus.
In deze tweede fase moeten de onderwijsmedewerkers een eigen project formuleren voor de curriculumopbouw. Er moet ook afgestemd worden dat alles op elkaar aansluit. Hiervoor wordt een teamleider aangesteld.
Veranderingsgericht
Fase 3 is gericht op veranderingsgericht leren. Het onderwijsmateriaal van docenten gaat verplicht naar collega's, die de taken beoordelen. Zij kunnen bijvoorbeeld aangeven 'jouw taak doet niet wat hij moet doen'. Pas nadat collega's de taak beoordeeld hebben, is hij klaar en kan hij administratief afgehandeld worden.
Natuurlijk moeten de docenten dan ook in de praktijk aantonen dat ze competentiegericht kunnen werken. Hiervoor krijgt elke docent een trainer on the job (coach) toegewezen die 1 tot 6 lessen meeloopt met de docent. Het team krijgt dus training op het moment dat ze nieuw onderwijs uitvoeren. Daarnaast zijn ze dan ook bezig met het ontwikkelen van het curriculum voor het tweede jaar.
Realisering
In eerste instantie was het de bedoeling dat de coaches voor de docenten bestonden uit docenten van de school die al wat langer meedraaien in het cgo. Tot nu toe zijn de coaches allemaal mensen van buiten. Communicatiemedewerkers worden ook voor het ‘coach de caoch programma’ gebruikt. Het gaat niet alleen om het trainingsvaardigheden, maar juist om het vasthouden aan het werken met een vast concept.
De inzet van coaches blijft lastig. Veel docenten blijken langer gebruik te willen maken van een coach.
Op dit moment lopen 3 van de 4 afdelingen goed. Docenten zijn zeer enthousiast.
Power point presentatie
Opbrengsten
Ervaringen van docenten:
"Kritisch zijn op elkaar en elkaars werk is erg belangrijk. Dat is een van de grote voordelen van deze academie. Je kunt alles wat je bedenkt, direct bespreken met je collega's."
"Het resultaat van je inspanning werkt heel motiverend. In het oude systeem waren de dagen op school voor onze BBL-leerlingen een soort verplichting. Nu vinden ze het gewoon leuk om bij ons met hun vak bezig te zijn op een levendige en praktijkgerichte manier. Met herkenbare opdrachten en projecten, die in groepjes worden uitgevoerd, met veel onderlinge interactie.”
"Bij het ontwikkelwerk maken teams zo mogelijk gebruik van elkaars inspanningen. Alle ontwikkelde producten, van alle afdelingen zitten in een zelfde format en worden opgeslagen in een grote database. Als teams kun je daar naar hartenlust gebruik van maken. Kennis delen op een moderne manier.”
"Het oude onderwijs kenmerkte zich door eilanden. Elke docent had een eigen lokaal, waarin hij heer en meester was. Dat is helemaal verdwenen. Nu bepaal je samen wat er gebeurt, hoe en wanneer. En ja, het kan er soms best heftig aan toe gaan.”
"Door deze manier van werken komt er ook een herkenbare systematiek in het onderwijs. Of het nu gaat om praktijkopdrachten, projecten of vaardigheidstrainingen. Altijd is er een fase van aansturing, een fase van zelf doen en een fase van terugkoppeling."
Randvoorwaarden
- Het hele team moet op hetzelfde moment uitgeroosterd worden.
- Elk team moet aangestuurd worden door een teamleider. Het slagen van het traject staat of valt met de keuze voor de juiste teamleider
- Realiseer je dat het gaat om omscholing en dat dat de nodige inspanning vraagt. Rooster voldoende tijd (20% van de werktijd) in om die omscholing voor elkaar te krijgen.
- Zorg voor scholingsmogelijkheden en faciliteiten binnen de eigen school.
- Een eigen academie/ kenniscentrum kan alleen in de lucht gehouden worden als je daar de juiste mensen voor aantrekt.
- Iedereen werkt aan een vooraf vastgestelde didactische werkvorm namelijk competentiegericht onderwijs. Daar worden de producten ook op beoordeeld.
- Houd voldoende coaches achter de hand om de docenten te begeleiden.
|
|